عوامل موثردرتقویت حافظه
موضوع : عوامل موثر در تقویت حافظه
انسان به عنوان یکی از موجودات عالم، امتیازات زیادی نسبت به سایر موجودات دارد. یکی از این امتیازات قدرت یادگیری، تفکر و حفظ اطلاعات است. قدرت یادگیری و حفظ اطلاعات باعث تفاوت میان انسان و حیوان شده و نیز برتری انسان را نسبت به سایر موجودات به اثبات رسانده است.
تقویت و بهبود حافظه همان یادگیری بهتر است. تقویت حافظه یعنی رعایت اصول و قوانین حاکم بر یادگیری، اگر قوانین حاکم بر یادگیری را خوب رعایت کنیم بهتر یاد خواهیم گرفت و در نتیجه احساس
می شود که کارایی حافظه بالا رفته، پس حافظه ی ما تقویت شده است. تقویت حافظه یا پرورش حافظه همان عوامل مؤثر بر یادآوری است که روان شناسان به عنوان روش های پرورش حافظه پیشنهاد کرده اند، عبارتند از:
1- معنادار بودن موضوع یادگیری : هر قدر موضوع یادگیری معنا و مفهوم روشن تری داشته باشد و
دانش آموزان به سهولت آن را درک کنند، راحت تر و سریع تر می توانند مطالب را به خاطر بسپارند. درک کامل موضوعات درسی زمانی ممکن خواهد بود که شاگردان کلاس قادر باشند ارتباط بین آموخته های گذشته و تجارب تازه را دریابند و قدرت انتقال و تعمیم آموخته ها را پیدا کنند. در این شرایط، فراگیران با احساس رضامندی درونی به راحتی مطالب را یاد می گیرند و به ذهن می سپارند.
2- خوشایندی موضوع یادگیری : هر قدر دانش آموزان مطالب ارائه شده را بیش تر دوست داشته باشند، زودتر یاد می گیرند، بهتر به خاطر می سپارند و دیرتر فراموش می کنند. باید زندگی، مدرسه و درس را برای همه ی شاگردان زیبا و دوست داشتنی جلوه داد. باید کاری کرد که بچه ها معلم کلاس را دوست داشته باشند. دانش آموزانی که معلمان را بیش تر دوست دارند، درس او را زودتر یاد می گیرند و کم تر فراموش می کنند.
3- تکرار و کاربرد آموخته ها : تکرار و یا مرور ذهنی آموخته ها و به کار بستن آنها موجبات تقویت حافظه را فراهم می سازند.
4- کل خوانی : همان طوری که در جریان یادگیری، فراگیرنده ابتدا کل امر آموختن را درک می کند و سپس به بررسی اجزای تشکیل دهنده ی آن می پردازد در جریان حفظ و به خاطر سپاری مطالب نیز همین اصل مورد توجه است بنابراین قبل از این که یک بخش یا یک فصل از کتابی را که برای اولین بار می خواهیم آن را مطالعه کنیم، صفحه به صفحه بخوانیم، شایسته است که ابتدا نگاهی اجمالی به فهرست و همه ی صفحات آن بیندازیم و اگر در پایان فصل، خلاصه ای از آن ذکر شده باشد آن را نیز مطالعه کنیم و پس از این که یک برداشت کلی از محتوای فصل مورد نظر برایمان فراهم شد شروع به خواندن تمامی آن کنیم.
5- دقت به هنگام مطالعه : برای این که بتوانیم مطلبی را بهتر به خاطر بسپاریم، لازم است با نیّت قبلی و انگیزه ی مشخص شروع به مطالعه ی آن کنیم و به هنگام خواندن یا گوش دادن به متن، تمرکز ذهنی و دقّت کافی داشته باشیم.
6- پرهیز از حفظ مطالب طولانی، بدون فاصله و استراحت کافی :
اگر کودکان و دانش آموزان خردسال مجبور شوند مواد خواندنی و مطالب طولانی را بدون فاصله و استراحت حفظ کنند، ممکن است بر اثر خستگی به زودی دلسرد و مایوس شده، از ادامه ی کار منصرف شوند چرا که عمدتاً بچه ها دوست دارند با حداقل کوشش و تلاش به نتیجه برسند و مورد تشویق و ترغیب اولیاء و مربیان خود قرار گیرند. لذا ضمن اینکه لازم است ابتدا شرایطی فراهم شود که دانش آموزان از مفهوم کلی یک مطلب نسبتاً طولانی که مایلند به خاطر بسپارند آگاه گردند، بهتر است مطالب طولانی را به
قسمت های کوچک تر تقسیم کرد تا حفظ کردن مطالب در وقت غیر متمرکز یا پراکنده مؤثرتر است و در زمان کمتری صورت می گیرند.
7- نقل و بیان آموخته ها : برای این که مطالب آموخته شده بهتر در ذهن بماند لازم است چند بار برداشت ها و محفوظات ذهنی را برای خودمان یا دیگران بیان کنیم.
نقل مطالب زمانی می تواند به صورت مؤثّر و خوشایند صورت پذیرد که کل مطالب برای شخص
بازگو کننده، مفهوم بوده و درک درستی از آن به دست آورده باشد.
هنگام کار و فعالیت های ذهنی برای سلامتی و جلوگیری از فرسودگی زودرس حافظه باید موارد بهداشتی زیر را رعایت کرد.
1- تاثیر تغذیه ی مناسب بر حافظه : تغذیه ی مناسب یکی از مهمترین عوامل در افزایش کارایی حافظه است. کلسیم، منیزیم و فسفر، سه عنصر اساسی و ضروری برای حافظه به شمار می آید.
2- اعتماد به نفس : اعتماد به نفس نخستین گام تقویت حافظه است. باید به قوی بودن حافظه ی خود اعتماد داشته باشید. باید از کاربرد کلمات و جملاتی که موجب تضعیف حافظه می شوند جداً خودداری کنید. حتّی از گفتن جملاتی نظیر حافظه ام یاری نمی کند یا حافظه ام ضعیف شده است و ............... خودداری کنید. چرا که با گفتن این جملات، به خودتان تلقین می کنید که واقعاً حافظه تان ضعیف شده است، در آن صورت حافظه نیز به یاری شما نمی شتابد.
3- علاقه : اگر به موضوعی علاقه مند باشید بهتر آن را یاد می گیرید. موضوع مورد مطالعه و هم چنین میزان علاقه ای که خواننده نسبت به مطلب دارد، در بخاطرسپاری آن مطلب در حافظه تاثیر زیادی دارد به خاطر سپردن موضوعات مورد علاقه در حافظه به سهولت انجام می گردد. بنابراین علاقه در یادگیری نقش دارد.
4- تمرکز حواس : داشتن تمرکز حواس هنگام یادگیری موجب می شود که مطالب آموخته شده بهتر در حافظه باقی بماند.
5- طبقه بندی مطالب مورد مطالعه : یکی از اصول حاکم بر حافظه، اصل ارتباط و به هم پیوستگی است یعنی حافظه مطالب مرتبط و به هم پیوسته را بهتر در خود جای می دهد و هر چه قدر آموخته های شما بیشتر با همدیگر ارتباط داشته باشند به همان نسبت به خاطرسپاری و یادآوری آن ها آسان تر خواهد بود.
6- خوب درک کردن : پروفسور «روبرت توکه» می گوید : « درسی که کاملاً فهمیده شود از قبل یاد گرفته شده است ». پس اگر مطلبی را به جای حفظ کردن بفهمید، بهتر در حافظه ضبط و بایگانی
می گردد و اصولاً اگر متنی به خوبی درک شود کمتر فراموش می شود.
منابع مورد استفاده:
1- www.my Isfahan.com
2- کتاب چکیده ای از: روان شناسی تربیتی کاربردی- چاپ نهم- دکتر غلامعلی افروز
تهیه کننده : عفت خوانساری
سرگروه پایه اول
